Bureaucratie

'Letters will break all bureaucratic dams' de gevleugelde uitspraak van onze collega Kassahun. En zo komt het dus. Voor iedere scheet moet een brief worden geschreven. En íedere, let op, íedere brief die van de universiteit komt, moet worden ondertekend door de directeur. Deze directeur is druk en vaak afwezig, en áls hij er is, maakt hij zich er niet zo maar even van af door alle brieven op zijn bureau te tekenen. Nee, dan moet hij ze allemaal lezen. Vervolgens gaat de brief naar 'the department Archives and Records' waar deze gekopieerd wordt en voorzien wordt van de juiste stempel. Zonder stempel is je brief namelijk niets waard.

Chat (qat)

Het is een groen plantje waarvan alleen de bladen gegeten worden voor een mild stimulerend effect. Eigenlijk worden alleen de kleine, jonge blaadjes gegeten omdat de grote blaadjes heel bitter zijn. Gewoonlijk eten mannen deze blaadjes gezamenlijk op straat of thuis en kletsen daarbij. Vrouwen eten ook chat, maar dat zie je eigenlijk nauwelijks doen, die doen het alleen maar thuis. Het is oneervol voor een vrouw om gezien te worden met chat. Dit geldt eigenlijk ook voor roken en drinken. 'De beste manier om mannen van je af te schudden,' vertelde een lokale vriendin, 'is om zelf een biertje te bestellen, de mannen vluchten dan van je vandaan!' lacht ze.



Het effect van chat moet je echt niet overschatten. Het is niet te vergelijken met alcohol of soft-drugs. Het effect lijkt het meest op dat nerveuze gevoel dat je kunt hebben na het drinken van drie koppen koffie, en voor de dat effect moet je de hele middag chat eten. Het wordt dus niet echt gedaan voor het effect, maar voornamelijk ook vanwege het sociale gebeuren; bij elkaar zitten op een matras, kletsen, samen zijn.

Op zich klinkt dit helemaal niet slecht, het probleem is alleen dat het chat gebruik nogal verlammend werkt. Je moet namelijk persé zitten of liggen wil je wat van het effect voelen, zodat je fijn geanimeerd kan praten. Langs de wegen, onder bomen en bij koffiestalletjes vind je dus groepen mannen die de dag kauwend doorbrengen, en dat terwijl vrouwen aan het werk zijn.

Radio in Jimma I

Zoals je hebt kunnen lezen op de rest van de site zijn wij bezig met het opzetten van een gemeenschapsradiostation in Jimma. Het aanvankelijk plan was om radio te gaan maken voor Jimma Town, met een bevolking van zo'n 300.000 mensen. Maar al spoedig bleek dat we gebruik konden maken van de teletower van de telecom cooporation. Dit betekent dat we veel verder kunnen uitzenden. Dat komt omdat een FM (frequentie gemoduleerd) signaal net zover reikt als je kunt kijken, tot de horizon dus. Als je dan een grote toren hebt kun je veel verder kijken, en helemaal als die toren ook nog op een berg staat, zoals bij ons het geval is. Dat betekent dat we uitkunnen met een radius van 75 kilometer een 2,5 tot 3 miljoen mensen kunnen bereiken die tot nu toe niet of nauwelijks toegang hebben gehad tot massamedia.



Als je over een dergelijk gebied wilt uitzenden heb je ook meer vermogen nodig om uit te zenden omdat anders het veld dat je creëert te zwak wordt, en dan ben je nauwelijks te verstaan, of dan heb je een hele goede antenne nodig. Gelukkig worden we hierin heel goed geadviseerd door Martijn Geerlings van de Dutch Broadcasting Services die hier veel meer verstand van heeft dan wij. Toch leren we aardig ondertussen.

Want om het signaal van de studio op de campus naar de teletower te krijgen (zo'n zeven kilometer verderop hemelsbreed) hadden we ook een verbinding nodig. Zoiets heet een STL (studio-transmitter link) en dit gebeurd eigenlijk door ook een radio signaal uit te sturen, maar dan gericht, door middel van een Yagi-antenne. Dan heb je ook minder vermogen nodig. Wij gaan dit doen op zo'n 240 MHZ, dan moet het signaal zonder kwaliteitsverlies aankomen bij de zender die het signaal versterkt en op de juiste frequentie uitzend.

Seks

Je hoort wel eens zeggen 'Sex is the drug of the have-nots'. Deze uitspraak gaat niet helemaal op voor vrouwen in Ethiopië, behalve het feit dat de meeste mensen hier niets hebben en wanneer je met drugs alleen maar denkt aan de verwoestende gevolgen van heroïne. Vrouwenbesnijdenis is hier nog aan de orde van de dag (en dan niet de milde 'Sunna' vorm, maar de meer ingrijpende waarbij in ieder geval de clitoris verwijderd wordt en soms ook binnenste en buitenste de schaamlippen). Hierna is seks zeker geen pretje meer.

Ook verkrachting lijkt hier deel van het dagelijks leven van veel vrouw

en uit te maken. Alhoewel dit concept moeilijk te vertalen is vanuit het Amhaars, omdat de vrouw eigenlijk niet echt het recht heeft om nee te zeggen (en er hier geen woord voor 'nee' bestaat, maar dat terzijde). Met name vrouwelijke daklozen worden vaak verkracht zonder dat iemand er iets aan doet, je kunt zelf wel bedenken wat voor invloed dit heeft op de verspreiding van HIV/AIDS.

De status van vrouwen

Dat mannen en vrouwen niet hetzelfde zijn, weten we allemaal, maar dat er andere rechten en plichten zijn voor mannen en vrouwen is niet altijd vanzelfsprekend voor ons. In Ethiopie verschilt de status van de man radicaal van die van de vrouw. Op het eerste gezicht lijkt de scheiding van de taken tussen man en vrouw wel op die zoals die vroeger normaal was in Nederland; de vrouw zorgt voor het huis de man werkt. Maar zo'n klassieke scheiding bestaat hier niet. Als de man werkeloos, en dat komt nogal vaak voor (50%van de mannen tussen de 15 en 30 heeft geen werk en doet ook geen opleiding) moet de vrouw zorgen dat het gezin overleeft. De mannen nemen geen taken van de vrouw over. Ze hangen veel en vaak op straat.



Als de man dus geen werk heeft, moet de vrouw nog steeds zorgen dat er eten is. Eerst eten de gasten, dan de man, dan de ouders (als die bij hun kinderen inwonen), dan de kinderen (jongens gaan vóór meisjes), en als laatste, als er dan nog wat over is, de vrouw. Dit zorgt vaak voor ondervoeding bij kinderen en vrouwen, hetgeen op haar beurt vaak weer leidt tot geboortecomplicaties zoals vaginale fistels. Dit soort problemen kunnen weer leiden tot uitstoting uit de gemeenschap (vrouwen met vaginale fistels stinken namelijk omdat zij urine lekken).

Maar we waren nog bij het verzorgen van het gezin. Als de vader geen geld of eten binnen brengt dan moet de vrouw daar ook voor zorgen. Eén van de manieren waarop veel arme vrouwen hun geld verdienen is door het kappen van hout in de omgeving als haardhout (dit zorgt vaak voor bodemerosie maar dat terzijde). Dit hout wordt vaak kilometers van de stad illegaal gekapt. Vervolgens moeten de enorme stapels hout op hun rug of hoofd teruggesleept worden naar de markt, de mannen kijken toe als zij langs de kant van de weg chat zitten de kauwen (de lokale drugs) of koffie zitten te drinken. Als ze het hout naar de markt hebben gebracht kunnen ze hopen op een opbrengst van 5 tot 10 Birr (dat is 40 tot 80 eurocent).