Oplossingen en problemen door oplossingen



We hebben al eerder geschreven over de vrouwen die het hout dragen. We hebben nu zitten brainstormen met verschillende belangengroepen en we zijn tot de conclusie gekomen dat alles eigenlijk altijd gecompliceerder is dan het lijkt. Dat geldt eigenlijk niet alleen maar voor dit probleem, maar voor velen. Een goed voorbeeld is de Gigel Gibe dam die hier gebouwd is, nou ja,ze zijn er eigenlijk nog steeds mee bezig. Maar er is een groot stuwmeer, een pijn van 25 kilometer waar water doorheen dendert, en er wordt electriciteit opgewekt. Dat wordt nog meer als ze de andere trappen afgemaakt hebben. Maar door de enorme erosie verstopt de dam. Als ze over tien jaar uiteindelijk klaar zijn met de laatste fase is de dam waarschijnlijk verstopt. En een stuwdam uitbaggeren is eigenlijk net zo duur als het bouwen van een dergelijk object.
De stuwdam is betaald met een lening van de wereldbank, en de inschatting is, dat als de dam verstopt raakt, er vast weer een donor komt die helpt met het ontstoppen van de dam. Uit onderzoek van verschillende belgische universiteiten blijkt dat herbeplanten veel van deze erosie tegen zou gaan, maar hier wordt niet in geinvesteerd.
Dan nu weer terug naar de vrouwen die hout dragen. Als wij hen gaan helpen met zich organiseren, het aanschaffen van een kar met ezel, of iets van die strekking, zetten we de eerste stappen in het industrialiseren van de ontbossing. Er zal dus eerst een herbebossingscampagne aan vooraf moeten gaan. Maar help je die vrouwen dan nog werkelijk?

Counseling op de radio




Terwijl in Nederland discussies zijn over een 'psychologisering van de samenleving' is in heel Ethiopie geen psycholoog te vinden. Het dichtst bij klinische psychologie komt de studentenpsycholoog die vooral voorziet in goede adviezen bij studieproblemen. Juist door het tekort aan psychologische hulp in Ethiopie valt er op straat een boel te diagnosticeren; tics, wanen, hallucinaties, obsessief compulsieve stoornissen, ze wonen hier op straat en zijn niet opgeloten in instituten. Maar ook verslaving (zie het stukje over khat), trauma, depressie en seksuele problemen zijn hier, helaas, net als in Nederland aan de orde van de dag. Daarnaast zijn er natuurlijk een groot aantal HIV-positieven die psychologische hulp behoeven. In Addis is er voor hen een 'hotline' geopend. Een soort telefonische hulpdienst voor mensen met HIV/AIDS. Deze lijn was binnen no-time overbelast. Na uitbreiding bellen er nu tienduizenden mensen per dag, enkel uit addis. Geinspireerd door deze hotline en mijn werk bij de kindertelefoon ben ik met de counselors van de studenten gaan praten en zijn we tot het idee gekomen van een radioprogramma met een counselor in de studio. Deze counselor zal telefonische hulpvragen en brieven op de radio behandelen. Het is dus een inbelprogramma. Dit programma genaamd 'this is my concern' wordt twee keer per week uitgezonden, een keer in het Amhaars en een keer in het Afaan Oromo. We zijn nu bezig met het voorbereiden van een training die in combinatie met de het inbelprogramma voor artsen gegeven gaat worden. De pychologie waren zelfs zo enthousiast dat ze hier in Jimma zelf een hulplijn willen starten voor de nazorg na de uitzending, maar daar wachten we voorlopig nog even mee, laten we eerst dit maar eens stabiel draaiende krijgen.

Het kiezen van een radio bestuur: een democratische praktijk

Al maanden loopt onze mond over van duurzaamheid en 'ownership'. We hebben allerlei mechanismen bedacht waarmee we deze aspecten van het project kunnen waarborgen. Maar nu pas zijn deze twee aspecten werkelijk voor ons gaan leven. De EBA eiste van ons dat er democratische verkiezing voor de board werden gehouden. Onze oude board komt daarmee te vervallen, maar omdat er zoveel mensen met ervaring en invloed in zitten blijft de oude board in functie als founding board (als organisaror van de verkiezingen) en als de democratische boad is gekozen worden ze een advisory board.
Het democratisch verkiezen van een board kwam op ons eerst over als weer een taak die de EBA ons a posteriori op ons bordje gooide, maar het pakte heel goed uit. Bij de public meeting, die aangekondigd was met spandoeken, een waarlijke stadsomroeper en posters waren meer dan 500 mensen aanwezig! (zie foto) Er waren mensen uit alle sociale lagen en van praktisch alle achtergronden aanwezig: moslims, christenen, gehandicapten, straatkinderen, winkeleigenaren, bankpersoneel, studenten, en bijna 40% vrouwen! De meeting werd gehouden in de biscoop. Deze bioscoop is een wonder van fascistische architectuur op zich, dit is een van de sporen die Italiaanse bezetting heeft achtergelaten in Ethiopië, en dit is geen lelijk spoor.
Er werd een presentatie gehouden over wat community radio nu eigenlijk inhoud, wie er mee kunnen doen en hoe de organisatie nu eigenlijk in elkaar zit. Daarna was er vragen en discussie tijd. Eerst waren er stellige rede's over waarom community radio zo belangrijk was voor Jimma en voor de groep waaruit de spreker kwam; de gehandicapten claimden tijd omdat ze nooit ergens vertegenwoordigd worden, het bankpersoneel wilde management programma's maken omdat het land daar zo'n behoefte aan heeft, etc.
Daarna brak er een interessant discussie los over hoe de board gekozen moest. De voorzitter van de founding board, Dr. Kumsa, had aanvankelijk gedacht dat uit deze groep mensen de 'general assembly' gekozen zou worden, die op haar beurt weer de board zou kiezen. Maar mensen waren het daar niet mee eens. Een greep uit de commentaren: 'Deze bioscoop is te klein om alle mensen te huisvesten die hier eigenlijk hadden willen zijn!', 'Hoe weten we dat hier niet een sociale groep in de meerderheid is!', 'We weten niet eens of iedereen hier wel uit Jimma komt!', 'Het moet echt democratisch gebeuren, we kunnen die niet zomaar regelen, daar is dit te belangrijk voor!'. Jullie begrijpen dat na de hoge opkomst van die ochtend, deze uitspraken nogal een uitwerking hadden op Anna en mij. Het was werkelijk van de mensen, en ze namen het heft in eigen hand. Voor de volgende zondag (5 dagen laten!) zouden er verkiezingen moeten worden uitgeschreven. Dat leek ons veel te snel, maar we hadden al besloten dat wij zo weinig mogelijk gingen interveniëren.

De grote verkiezing

Verkiezingen zijn hier, net als in veel andere landen zoals Zwitserland, altijd op zondag omdat iedereen dan tijd heeft om te stemmen. Een gewoonte die stamt uit de Ethiopische marxistische tijd.
Er was vijf dagen geleden bepaald dat er verkiezingen zouden zijn, vier dagen geleden was het door de autoriteiten geautoriseerd (de vice burgemeester zit in de founding board) en drie dagen geleden werd het overal aangekondigd. Vandaag trekt de scouting trommelend door de straat en roept mensen op om te gaan stemmen. Er wordt gestemd in alle 13 kebele's van Jimma (een soort deelgemeente). In de kebele's worden 10 afgevaardigden gekozen. Dan hebben we 130 mensen voor de General Assembly. Daar komen dan nog eens 70 afgevaardigden bij van verschillende organisaties en sociale groepen zoals gehandicapten, vertegenwoordigers van de winkeliers, NGO's, religies, etc.
Per kebele hebben gemiddeld 2000 mensen gestemd, dat betekent dat er 26.000 mensen hebben gestemd! dat is meer dan 23% van de stemgerechtigden, en dan is er niet eens echt campagne gevoerd! We zijn heel blij en hopen dat we de vergunning nu snel krijgen.

Jimare, het nieuwe Radio Jimma!

De nieuwe naam voor ons radio station is bekend, het is Jimma Mehebereseb Radio geworden. Jimare betekent 'begin' of 'startpunt' in het Amhaars (de nationale taal in Ethiopie) , maar staat tevens voor Jimma Meheberesub Radio wat Jimma Community Radio betekent. De naam is gekozen door de 'founding board'. Eigenlijk hadden die enige tijd geleden 'Radio Jimma' gekozen, maar de Ethiopian Broadcasting Agency wilde graag dat er 'community' in de naam stond. Er zijn namelijk drie verschillende vormen van radio in Ethiopie; public (lees: government), private en community.
Dat er community radio is in Ethiopie is op zich al bijzonder te noemen, zeker omdat het regime de pers nauwkeurig in de gaten houd. Tijdens het militaire, marxistische regime van de Derg waren private media verboden. Na die tijd werden ze weer toegelaten onder proclamatie No. 34 van 1992. Er was toen een waarlijke boom van magazines en kranten, maar de meesten waren maar een kort leven beschoren. De officiele redenen die gegeven worden voor het einde zijn financiële en personele problemen, maar het is een publiek geheim dat de overheid de publicaties onmogelijk heeft gemaakt. Een ander
In de EBA regulering voor community radio staat niet voor niets dat als er editorials zijn, dat zij niet een mening mogen verkondigen die niet strookt met de wetten, intenties en opinies van de heersenende partij. Eigenlijk vreemd omdat verderop in de regels staat dat er helemaal niet politiek of religie gedaan mag worden op de radio.

Bureaucratie

'Letters will break all bureaucratic dams' de gevleugelde uitspraak van onze collega Kassahun. En zo komt het dus. Voor iedere scheet moet een brief worden geschreven. En íedere, let op, íedere brief die van de universiteit komt, moet worden ondertekend door de directeur. Deze directeur is druk en vaak afwezig, en áls hij er is, maakt hij zich er niet zo maar even van af door alle brieven op zijn bureau te tekenen. Nee, dan moet hij ze allemaal lezen. Vervolgens gaat de brief naar 'the department Archives and Records' waar deze gekopieerd wordt en voorzien wordt van de juiste stempel. Zonder stempel is je brief namelijk niets waard.

Chat (qat)

Het is een groen plantje waarvan alleen de bladen gegeten worden voor een mild stimulerend effect. Eigenlijk worden alleen de kleine, jonge blaadjes gegeten omdat de grote blaadjes heel bitter zijn. Gewoonlijk eten mannen deze blaadjes gezamenlijk op straat of thuis en kletsen daarbij. Vrouwen eten ook chat, maar dat zie je eigenlijk nauwelijks doen, die doen het alleen maar thuis. Het is oneervol voor een vrouw om gezien te worden met chat. Dit geldt eigenlijk ook voor roken en drinken. 'De beste manier om mannen van je af te schudden,' vertelde een lokale vriendin, 'is om zelf een biertje te bestellen, de mannen vluchten dan van je vandaan!' lacht ze.



Het effect van chat moet je echt niet overschatten. Het is niet te vergelijken met alcohol of soft-drugs. Het effect lijkt het meest op dat nerveuze gevoel dat je kunt hebben na het drinken van drie koppen koffie, en voor de dat effect moet je de hele middag chat eten. Het wordt dus niet echt gedaan voor het effect, maar voornamelijk ook vanwege het sociale gebeuren; bij elkaar zitten op een matras, kletsen, samen zijn.

Op zich klinkt dit helemaal niet slecht, het probleem is alleen dat het chat gebruik nogal verlammend werkt. Je moet namelijk persé zitten of liggen wil je wat van het effect voelen, zodat je fijn geanimeerd kan praten. Langs de wegen, onder bomen en bij koffiestalletjes vind je dus groepen mannen die de dag kauwend doorbrengen, en dat terwijl vrouwen aan het werk zijn.